پژوهشکده حفاظت و مرمّت آثار تاریخی- فرهنگی

پیشینه پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی بر می‌گردد به سال 1351 و ایجاد کارگاه مرمت مرکز سابق باستانشناسی ایران. سپس آزمایشگاه تحقیقاتی مرکزی حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی از سال 1369 با هدف اجرای طرح‌های پژوهشی و پشتیبانی طرح های اجرایی حفاظت و مرمت آثار در سازمان میراث فرهنگی کشور آغاز به کار کرد.
 

در سال 1374 و با گسترش دامنه فعالیت آن، این آزمایشگاه به مرکز تحقیقات مرمت آثار تاریخی- فرهنگی تبدیل شد. در سال 1375 با پژوهشگاه شدن سازمان میراث فرهنگی کشور، مرکز تحقیقات مرمت آثار تاریخی- فرهنگی به یکی از پژوهشکده‌های آن بدل گشته و به پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی- فرهنگی تغییر نام یافت. پژوهشکده با سه گروه پژوهشی: شناخت مواد و فناوری‌های کهن، سالیابی و محیط پیرامون و سیاست‌های عمومی و امور نظارتی فعالیت خود را آغاز کرد، سپس با گسترش دامنه فعالیت‌ها به تدریج نسبت به افزایش گروه‌های تخصصی حفاظت و مرمت اقدام شد.


چشم‌انداز و ماموریت 
ایجاد وضعیت مطلوب حفاظت و نگهداری کلیه آثار تاریخی و فرهنگی منقول در کشور چشم‌انداز یا هدف آرمانی این پژوهشکده است، بنابراین ماموریت یا فلسفه وجودی آن ایجاد یک حس مسئولیت جامع و فراگیر نسبت به اهمیت‌ها و مبانی بنیادین میراث فرهنگی در جامعه است. به عبارت دیگر این پژوهشکده در نظر دارد با فرهنگ‌سازی و تغییر دیدگاه جامعه نسبت به میراث فرهنگی، موضوع حفاظت از آثار را در جامعه ترغیب و نهادینه کند.

 

وظایف و مسئولیت‌ها
لزوم شناخت دقیق آثار تاریخی–فرهنگی و ویژگی مواد به کار رفته در آنها، تحقیق و درک فن‌آوری‌های کهن، آشنایی با واکنش مواد و اجزاء متشکله یک اثر در برابر عوامل گوناگون محیطی، شناخت فرآیندهای فرسودگی و روش‌های مورد استفاده در حفاظت و مرمت آثار و بهینه سازی آنها و تلفیق روش‌های سنتی و بومی حفاظت و مرمت با شیوه‌های جدید، موجب شده تا پژوهشکده فعالیت‌های پژوهشی مختلفی را در قالب برنامه‌های مرتبط با موضوعات یاد شده تعریف و اجرا کند.

پژوهش‌های محض و کاربردی مرتبط با حفاظت و مرمت آثار را نمی‌توان جدای از بستر‌های اجرایی دانست، بدین معنا که تعریف و انجام این پروژه‌ها بدون در نظر گرفتن مشکلات، اولویت‌ها و ضرورت‌های مطرح، مفید و موفق نخواهد بود. از طرف دیگر آزمودن و تجربه نتایج پژوهشی و آموزشی، عرصه‌های اجرایی خاص خود را می‌طلبد. بر همین اساس گرایش پژوهشکده به انجام طرح‌ها و فعالیت‌های اجرایی حفاظت و مرمت آثاری است که اولاً ابزار و امکانات اجرایی آن به طور انحصاری در اختیار پژوهشکده بوده و یا بستر تحقیقاتی و آموزشی مورد نیاز برای پشتیبانی طرح‌های آموزشی و پژوهشی را در اختیار بگذارند

کثرت و تنوع آثار و مخازن و گنجینه‌های نگهداری آنها نیازمند گسترش شبکه کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌های حفاظت و مرمت، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی دقیقی برای هماهنگی، پشتیبانی علمی-اجرایی و ارتقاء کمی-کیفی تجهیزات، منابع انسانی و عملکردهای آنها است. در این ارتباط پژوهشکده عهده‌دار وظایف ستادی از جمله: ایجاد هماهنگی‌ها، ارایه مشاوره و خدمات تخصصی است که بر اساس انجام بررسی‌ها، ارزشیابی‌های لازم و مطالعات ویژه، مرتبط با نیازهای فوق صورت می‌گیرد.